De nocturne (night song) als muzikale vorm

Nocturnes zijn volgens Van Daele muziekstukjes met een dromerig en romantisch karakter. De muzikale vorm van de nocturne is sterk geëvolueerd in de tijd. In de 17de eeuw gold de nocturne als een suite van onderhoudende of ontspannende muziekstukjes voor klein (instrumentaal) ensemble, meestal uitgevoerd in de avond of de nacht, tijdens feestjes of gezellige bijeenkomsten in openlucht. De vroeg-romanticus John Field was een sterke promotor van de nocturne. Hij schreef er zelf 18. In de 19de eeuw kenden de nocturnes een bloeitijd met Frédéric Chopin. Ook Gabriël Fauré, Francis Poulenc en Eric Satie schreven tal van nocturnes.

De nocturnes van Mozart

Tijdens zijn verblijf in Wenen (1787-88) was Mozart dikwijls te vinden in de salons van baron Joseph Nikolaus von Jacquin (1727-1817), een bekend professor plantkunde en scheikunde aan de Weense Universiteit en vrijmetselaar, zoals velen van de Weense elite van die tijd. Jacquin hield er aan om af en toe mensen uit de kringen van wetenschap en kunst uit te nodigen voor een gezellig avondfeest. Ook Mozart was daarbij graag van de partij.

Om deze avonden muzikaal wat op te fleuren - en ook voor zijn plezier - schreef Mozart tal van vocale en instrumentale werkjes, waaronder zijn 6 nocturnes voor 3 stemmen en bassethoorn (de voorloper van de basklarinet).

Weldra groeide een grote vriendschap tussen Mozart en de familie Jacquin. Enkele van Jacquins kinderen, o.m. Gottfried en Franziska werden ook (bekwame) leerlingen van de componist. Vermoedelijk heeft Gottfried Jacquin zelfs meegewerkt aan het vocaal gedeelte van deze nocturnes. Alleszins werden ze in 1803 op zijn initiatief gepubliceerd, alhoewel dat oorspronkelijk niet Mozarts bedoeling was.

In het Woordenboek van Mozart worden zijn nocturnes muzikaal geduid als "une succession faisant alterner la vivacité d'esprit, la finesse du sentiment amoureux et le caractère enjoué du compositeur". Die wisselende stemming van spitse geest, fijngevoelige liefde en speelsheid ook in de uitvoering tot hun recht laten komen is geen gemakkelijke opgave.

 

Luci care, Luci Belle

Link naar uitvoering: Luci Care, luci belle

Luci care, luci belle, cari lumia mate stelle date calmaa questo core,

date calmaa questo core.

Seper voiso spiroe moro, idol mio, mio belte soro forsae

Solo del Dio d’a more, forzae sol del Dio d’a more.

Luci Care, luci belle

Dierbare ogen, mooie ogen, geliefde lichtjes, beminde sterren

Breng dit hart tot kalmte.  2x

Als ik voor U zucht en sterf, mijn idool, mijn dierbare schat,

Is het enkel door de God van de liefde. 2x

 

Se Lontan

Link naar uitvoering: Se lontan

Se lontan, ben mio, tu sei,

son eterni i dì per me:

Son momenti i giorni miei,

idol mio, vicino a te.

Als je ver van mij bent, mijn geliefde,

lijkt mij het leven uitzichtloos:

De dagen dicht bij jou,

mijn liefste, zijn momenten van waar geluk.